Tibbi bölmələrimiz

Radiologiya – xəstəliklərin diaqnostika və müalicəsində müxtəlif texniki vasitələrdən istifadə edən mühüm tibbi sahədir. Bu sahə daxili orqan və toxumaların strukturunu görüntüləyərək xəstəlikləri erkən aşkarlamaq və müalicə prosesini istiqamətləndirmək üçün müxtəlif üsullardan yararlanır.

Radiologiyanın tarixi Wilhelm Conrad Röntgenin 1895-ci ildə X-şüalarını kəşf etməsi ilə başlamışdır. Bu kəşf tibdə inqilab yaratmış və diaqnostikanın yeni bir mərhələyə keçməsinə səbəb olmuşdur. Zamanla radiologiya böyük inkişaf yolu keçərək, bu gün ən müasir texnologiyalarla xəstəliklərin aşkarlanmasında və müalicəsində əvəzedilməz rol oynayır.

Radiologiyanın Əsas Sahələri

Radiologiya iki əsas istiqamətə bölünür: Diaqnostik radiologiya və İntervensional (invaziv) radiologiya.

1.       Diaqnostik Radiologiya

Bu sahə müxtəlif görüntüləmə üsulları ilə xəstəliklərin diaqnostikasını həyata keçirir. Ən geniş istifadə edilən üsullar bunlardır:

• Rentgen (X-ray) – Əsasən, sümüklərin, ağciyərlərin və bəzi daxili orqanların görüntülənməsində istifadə olunur.
• Kompüter tomoqrafiyası (KT və ya CT) – Bədənin kəsikli görüntüsünü əldə edərək xəstəliklərin daha dərin və ətraflı təhlilinə imkan yaradır. Xüsusilə beyin, ağciyər və qarın boşluğu orqanlarının müayinəsində əhəmiyyətlidir.
• Maqnit rezonans tomoqrafiya (MRT və ya MRI) – Maqnit sahəsi və radio dalğalarından istifadə edərək yumşaq toxumaların, o cümlədən beyin, onurğa, oynaq və daxili orqanların yüksək keyfiyyətli görüntülərini əldə etməyə imkan verir.
• Ultrasonoqrafiya (USM) – Səs dalğalarından istifadə edərək daxili orqanların vizualizasiyasını təmin edir. Şüalanma yaymadığı üçün hamilə qadınlarda və uşaqlarda təhlükəsiz şəkildə istifadə edilir.
• Mamoqrafiya – Süd vəzi xərçənginin erkən aşkarlanması üçün tətbiq edilən görüntüləmə üsuludur. Xüsusilə 40 yaşdan yuxarı qadınlar üçün profilaktik skrininq məqsədi ilə tövsiyə edilir.
• Nüvə Tibb Görüntüləməsi – Pozitron Emission Tomoqrafiyası (PET) və Tək Foton Emission Kompüter Tomoqrafiyası (SPECT) kimi üsullarla bədəndəki orqanların funksional fəaliyyətini dəyərləndirir.

2.       İntervensional (İnvaziv) Radiologiya

Bu sahə diaqnostik görüntüləmə texnologiyalarından istifadə edərək minimal invaziv cərrahi prosedurların həyata keçirilməsinə imkan yaradır. Açıq əməliyyatlardan fərqli olaraq, kiçik kəsiklər və ya xüsusi iynələrlə icra edilir. Ən çox tətbiq olunan prosedurlar bunlardır:

• Beyin və digər damar anevrizmalarının müalicəsi – Damarların genişlənməsi nəticəsində yaranan anevrizmaların xüsusi prosedurlarla aradan qaldırılması.
• Damar darlıqlarının balon angioplastika ilə açılması və stentlərin yerləşdirilməsi – Xüsusilə ürək-damar xəstəliklərində qan axınını bərpa etmək üçün tətbiq olunur.
• Xərçəng xəstələrində kimyəvi preparatların birbaşa şiş toxumasına yeridilməsi (TAKE – Transarterial Kemoembolizasiya) – Şişin böyüməsini məhdudlaşdırmaq üçün tətbiq edilən müasir metodlardan biridir.
• Xərçəng biopsiyaları – Şiş toxumasının diaqnostik müayinəsi üçün xüsusi iynələrlə biopsiya nümunələri götürülür.
• Tıxanma sarılıqlarında öd yollarının açılması və stendlənməsi – Qaraciyər və öd yolları problemlərinin həllində mühüm rol oynayır.
• Qanaxmaların radioloji müdaxilə ilə dayandırılması – Ağır qanaxmaların idarə olunmasında effektiv bir üsuldur.

Radiologiyanın Tibb Sahəsində Rolu

• Radiologiya xəstəliklərin erkən aşkarlanması, müalicə planlaması və minimal invaziv prosedurların həyata keçirilməsi baxımından müasir tibdə mühüm yer tutur. Bu sahədəki texnoloji inkişaflar, xəstələrin daha az risk və narahatlıqla müayinə və müalicə olunmasına imkan yaradır.
• Radioloji diaqnostika və intervensional prosedurlar xərçəng, ürək-damar, nevroloji və digər ciddi xəstəliklərin idarə olunmasında həkimlərə əvəzsiz dəstək göstərir. Müasir texnologiyaların tətbiqi nəticəsində, şüalanma dozaları minimuma endirilmiş və görüntü keyfiyyəti maksimum səviyyəyə çatdırılmışdır.
• Müasir tibb elmi inkişaf etdikcə, radiologiyanın da rolu genişlənməkdə və tibbi xidmətlərin keyfiyyətini daha da yüksəltməkdədir. Bu sahənin imkanları gələcəkdə daha da artaraq, diaqnostika və müalicədə yeni üfüqlər açacağı gözlənilir.