Xəstəliklər və müalicələr
Varikoz ayaqlarda yerləşən damarların genişlənməsi və görünən şəkildə şişməsi ilə xarakterizə olunan damar xəstəliyidir. Bu problem əsasən venaların daxilindəki qapaqcıqların düzgün işləməməsi nəticəsində yaranır. Qan ürəyə doğru normal şəkildə hərəkət edə bilmədikdə damar daxilində toplanır və damarlar genişlənərək göy və ya bənövşəyi rəngdə görünməyə başlayır. Varikoz həm estetik narahatlıq yaradır, həm də zamanla ağrı və digər sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Varikozun ən çox rast gəlinən əlaməti ayaqlarda burulmuş və qabarmış damarların görünməsidir. Bununla yanaşı insanlar gün ərzində ayaqlarda ağırlıq hissi, yorğunluq və ağrı hiss edə bilərlər. Uzun müddət ayaq üstə qaldıqda və ya oturduqda bu simptomlar daha da güclənir. Bəzi hallarda ayaqlarda şişkinlik, qaşınma və gecə qıcolmaları da müşahidə olunur. Xəstəlik irəlilədikcə dəri rəngində dəyişiklik və yaralar meydana çıxa bilər.
Varikozun yaranmasının əsas səbəbi damar qapaqcıqlarının zəifləməsidir. Bu zaman qan damar daxilində geri axmağa başlayır və venalarda təzyiq artır. Genetik faktorlar varikozun yaranmasında mühüm rol oynayır. Əgər ailədə bu problem varsa, risk daha yüksək olur. Hamiləlik dövrü, artıq çəki, uzun müddət ayaq üstə işləmək və hərəkətsiz həyat tərzi də xəstəliyin yaranmasına təsir edən amillərdəndir. Yaş artdıqca damarların elastikliyi azalır və bu da varikoz riskini artırır.
Varikozun müalicəsi xəstəliyin mərhələsinə uyğun şəkildə aparılır. Erkən mərhələdə həyat tərzinin dəyişdirilməsi və kompression corablardan istifadə vəziyyətin ağırlaşmasının qarşısını ala bilər. Daimi gəzinti və fiziki aktivlik qan dövranını yaxşılaşdırdığı üçün faydalıdır. Daha ciddi hallarda lazer müalicəsi, skleroterapiya və ya cərrahi müdaxilə tətbiq oluna bilər. Müasir müalicə üsulları sayəsində varikoz damarlarını ağrısız və qısa müddətdə aradan qaldırmaq mümkündür.
Varikoz riskini azaltmaq üçün aktiv həyat tərzi sürmək vacibdir. Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmaqdan çəkinmək və tez-tez hərəkət etmək damar sağlamlığını qoruyur. Sağlam qidalanma və normal çəkinin saxlanılması da mühüm rol oynayır. Ayaqları müəyyən aralıqlarla yuxarı qaldırmaq qan dövranını yaxşılaşdırır və damar təzyiqini azaldır. Rahat ayaqqabı seçimi və yüksək dabanlı ayaqqabıların az istifadəsi də faydalıdır.
Əlaqədar həkimlər
Uzm.Dr. Anar Həmidov
Ürək və Damar Cərrahı
