Xəstəliklər və müalicələr

Varikosel əlamətləri hər kişidə eyni şəkildə özünü göstərmir. Xüsusilə başlanğıc mərhələlərdə heç bir şikayət olmaya bilər. Buna görə də insan özündə varikosel olduğunu yalnız həkim müayinəsindən sonra öyrənə bilər. Daha nəzərəçarpan hallarda isə xayada ağırlıq və sızıltı, gün ərzində ayaqüstə qaldıqda artan narahatlıq və xaya ətrafında damarların daha aydın hiss olunması müşahidə edilə bilər. Varikosel zamanı yaranan ağrı adətən kəskin xarakter daşımır. Daha çox küt, sızıltılı və ağırlıq hissi şəklində özünü göstərir. Fiziki fəaliyyət, uzun müddət ayaqüstə qalmaq və günün sonunda narahatlığın artması mümkündür. İstirahət etdikdə və uzandıqda isə bəzi kişilərdə bu hiss azalır. İrəliləmiş hallarda xaya ətrafındakı genişlənmiş damarlar həm əllə, həm də bəzi hallarda gözlə hiss edilə bilər. Uzun müddət davam edən varikosel bəzi pasiyentlərdə xayanın ölçüsündə dəyişikliklə də əlaqəli ola bilər. Xaya nahiyəsində ağrı, şişkinlik və ya əvvəlkindən fərqli hər hansı dəyişiklik hiss edən şəxsin uroloqa müraciət etməsi vacibdir. Çünki oxşar şikayətlərə səbəb ola biləcək digər uroloji problemlər də mövcuddur.

Varikosel və kişi sonsuzluğu arasında müəyyən əlaqə mövcuddur. Lakin varikosel aşkarlanan hər kişinin sonsuzluq problemi yaşayacağını söyləmək düzgün deyil. Bir çox kişi varikosel olduğu halda normal sperm göstəricilərinə və normal reproduktiv funksiyaya sahib ola bilər. Xaya ətrafındakı damarların genişlənməsi həmin nahiyədə qan dövranına və temperatur balansına təsir göstərə bilər. Bu dəyişikliklər bəzi kişilərdə sperm istehsalına və sperm hüceyrələrinin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən uzun müddət övlad sahibi olmaqda çətinlik çəkən kişilərin uroloji müayinəsi zamanı varikoselin olub-olmaması da qiymətləndirilir. Varikosel diaqnozu qoyulan pasiyentdə reproduktiv vəziyyəti qiymətləndirmək üçün həkim spermoqramma müayinəsi tövsiyə edə bilər. Spermanın sayı, hərəkətliliyi və digər göstəriciləri nəzərdən keçirilərək vəziyyət haqqında daha ətraflı məlumat əldə etmək mümkündür. Burada əsas məsələ yalnız varikoselin mövcudluğunu müəyyən etmək deyil, onun konkret pasiyentin xaya funksiyasına və sperm göstəricilərinə təsir edib-etmədiyini qiymətləndirməkdir.

Varikoselin diaqnostikası uroloqun müayinəsi ilə başlayır. Həkim pasiyentin şikayətlərini dinlədikdən sonra xayaları və xaya ətrafındakı damarları qiymətləndirir. Müayinə zamanı pasiyentin ayaqüstə və uzanıqlı vəziyyətdə olması lazım gələ bilər. Bəzi hallarda qarın daxili təzyiqi artıran xüsusi manevrdən istifadə etməklə genişlənmiş venaların daha aydın müəyyən edilməsi mümkün olur. Diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün xaya və xaya ətrafı nahiyənin ultrasəs müayinəsi, yəni USM müayinəsi aparıla bilər. Doppler USM damarlar daxilində qan axınının xüsusiyyətlərini qiymətləndirməyə və varikoselin daha dəqiq müəyyənləşdirilməsinə kömək edir. Xüsusilə fiziki müayinə zamanı aydın olmayan hallarda bu müayinə faydalı ola bilər. Əgər pasiyentin əsas şikayəti övlad sahibi olmaqda çətinlikdirsə, uroloq əlavə olaraq spermoqramma və vəziyyətə uyğun digər müayinələr də təyin edə bilər. Beləliklə, yalnız damarların vəziyyəti deyil, xayaların funksional və reproduktiv göstəriciləri də kompleks şəkildə qiymətləndirilir. Məlhəm Beynəlxalq Hospitalın Urologiya şöbəsində varikosel şübhəsi olan pasiyentin qiymətləndirilməsi zamanı şikayətlər və müayinələrin nəticələri birlikdə nəzərə alınaraq fərdi yanaşma tətbiq edilir.

Varikoselin müalicəsi pasiyentin vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir. Heç bir şikayət yaratmayan və xaya funksiyasına mənfi təsiri müəyyən edilməyən bəzi hallarda həkim sadəcə mütəmadi müşahidə aparmağı tövsiyə edə bilər. Buna görə də varikosel aşkarlanan kimi hər kəs üçün əməliyyat qərarı verilmir.Müalicə ehtiyacı müəyyən edilərkən ağrının olub-olmaması, varikoselin dərəcəsi, xayanın ölçüsü və inkişafı, spermoqrammanın nəticələri və pasiyentin gələcəkdə övlad sahibi olmaq planları nəzərə alınır. Davamlı ağrı, xayanın inkişafında geriləmə və ya müəyyən hallarda sperm göstəricilərində pozulma müşahidə edildikdə cərrahi müalicə gündəmə gələ bilər.Varikoselin əsas cərrahi müalicə üsullarından biri varikoselektomiyadır. Bu prosedur zamanı genişlənmiş venalar bağlanır və qan axınının daha sağlam damarlar vasitəsilə davam etməsi təmin edilir. Müasir tibbdə mikrocərrahi yanaşmalar da tətbiq olunur. Bəzi pasiyentlər üçün damar daxilindən həyata keçirilən embolizasiya kimi alternativ üsullar da nəzərdən keçirilə bilər. Hansı müalicə üsulunun seçilməsi bütün pasiyentlər üçün eyni olmur. Uroloq müayinənin nəticələrinə, varikoselin xüsusiyyətlərinə və pasiyentin ümumi vəziyyətinə əsaslanaraq uyğun yanaşmanı müəyyən edir. Buna görə internetdə rast gəlinən hər hansı müalicə üsulunu həkim məsləhəti olmadan tətbiq etmək əvəzinə əvvəlcə dəqiq diaqnozun qoyulması daha doğrudur.

Xaya nahiyəsində davamlı ağrı və ağırlıq hissi, damarların əvvəlkindən daha qabarıq görünməsi, xayaların ölçüsündə fərq və ya uzun müddət övlad sahibi olmaqda çətinlik kimi hallar olduqda uroloq müayinəsi məqsədəuyğundur. Xüsusilə gənc yaşlarda xayaların inkişafında və ölçüsündə fərqlilik müşahidə edilirsə, problemin səbəbini gecikdirmədən araşdırmaq vacibdir. Varikosel bəzən heç bir əlamət vermədiyi üçün yalnız şikayətlərin olmasını gözləmək düzgün yanaşma olmaya bilər. Uroloji müayinə zamanı problem erkən mərhələdə aşkar edilə və gələcəkdə yarana biləcək mümkün fəsadların qarşısının alınması üçün uyğun nəzarət planı müəyyənləşdirilə bilər. Məlhəm Beynəlxalq Hospitalın Urologiya şöbəsi varikosel, xaya nahiyəsində ağrı, kişi sonsuzluğu və digər uroloji problemlərlə bağlı pasiyentlərin müayinəsini və müvafiq müalicə istiqamətinin müəyyənləşdirilməsini həyata keçirir. Varikoseldən şübhələnirsinizsə, özbaşına müalicə aparmaq əvəzinə uroloqa müraciət edərək vəziyyətinizi dəqiq qiymətləndirmək daha məqsədəuyğundur.