Xəstəliklər və müalicələr

🔍 Uşaqlarda şəkər nədən yaranır sualının cavabı diabetin tipindən asılıdır.

1-ci tip diabetin səbəbləri:

🧬 Bu tipdə immun sistem mədəaltı vəzin insulin istehsal edən hüceyrələrinə səhvən hücum edir. 🦠 Genetik meyl və bəzi virus infeksiyaları prosesi tətikləyə bilər. 💙 1-ci tip diabet valideynin səhvi ilə yaranmır və hazırda onun qarşısını almaq mümkün deyil.

2-ci tip diabetin risk amilləri

⚖️ Artıq çəki və piylənmə əsas risk amillərindəndir. Hərəkətsiz həyat tərzi riski artırır. Ailədə 2-ci tip diabetli yaxın qohumun olması da riskə təsir edir. Şəkərli içkilərin və fast food məhsullarının çox qəbul edilməsi çəki artımına səbəb olaraq riski yüksəldə bilər. Qanda insulinin çoxluğu insulin müqavimətinin əlaməti ola bilər və 2-ci tip diabetdən əvvəl müşahidə edilə bilər.

⚠️ Şəkər xəstəliyinin ilkin əlamətləri çox vaxt adi yorğunluq və ya böyümə dövrünün xüsusiyyətləri ilə qarışdırılır. Şəkərin ilkin əlamətləri bunlardır:

💧 Həddindən artıq susuzluq və tez-tez su içmək istəyi

🚽 Gündəlik sidiyə çıxmanın xeyli artması

🛏️ Tualet vərdişi olan uşaqda gecə yatağı islatmanın yenidən başlaması

🍽️ İştahın artması

📉 Normal və ya yaxşı qidalanmağa baxmayaraq səbəbsiz arıqlama

😴 Davamlı yorğunluq və halsızlıq

😠 Əsəbilik, əhval dəyişkənliyi və diqqətin dağılması

👁️ Görmənin bulanıqlaşması

🩹 Yaraların gec sağalması və tez-tez təkrarlanan dəri və ya göbələk infeksiyaları

🧴 Dərinin quruluğu və qaşınma

🍼 Körpələrdə və kiçik yaşlı uşaqlarda əlamətləri müəyyən etmək daha çətindir. 🔔 Davamlı susuzluq, tez-tez islanan bez, səbəbsiz sakitləşməyən əsəbilik və çəki artımının zəif olması diqqət tələb edir.

🚨 Müalicə olunmamış diabet diabetik ketoasidoz adlanan təhlükəli vəziyyətə səbəb ola bilər.

🆘 Bu halın əlamətləri aşağıdakılardır:

🤢 Ürəkbulanma və təkrarlanan qusma

🤕 Qarın ağrısı

🌬️ Tez və dərin nəfəs alma

🍎 Ağızdan aseton (çürük alma) qoxusu

😵 Yuxululuq, çaşqınlıq və ya huşun pozulması

📞 Belə əlamətlər görsəniz, gecikmədən Məlhəm Beynəlxalq Hospitalın çaağrı mərkəzi- 803-ə zəng edin.

🤫 Uşaqlarda gizli şəkər tibbdə prediabet adlanır. 📊 Bu vəziyyətdə qan şəkəri normadan yüksək olur, lakin diabet həddinə çatmır. 🙂 Çox vaxt heç bir əlamət olmur və vəziyyət təsadüfən analizlə aşkarlanır. 🎯 Artıq çəkisi olan, ailəsində diabet tarixçəsi olan və az hərəkət edən uşaqlar risk qrupundadır. 🥗 Düzgün qidalanma, gündəlik fiziki aktivlik və həkim nəzarəti ilə diabetin inkişafını ləngitmək və ya qarşısını almaq mümkündür.

📏 Uşaqlarda şəkər neçə olmalıdır sualı valideynləri ən çox maraqlandıran mövzulardandır.

🔬 Qan şəkərinin ümumi göstəriciləri belədir:

✅ Aclıq şəkəri: 3,3–5,5 mmol/l (təxminən 60–100 mq/dl)

🍴 Yeməkdən 2 saat sonra: 7,8 mmol/l-dən aşağı (140 mq/dl-dən aşağı)

🟡 Gizli şəkər (prediabet): aclıqda 5,6–6,9 mmol/l

🔴 Diabet şübhəsi: aclıqda 7,0 mmol/l və yuxarı, əlamətlərlə yanaşı gün ərzində istənilən vaxt 11,1 mmol/l və yuxarı

🧪 HbA1c (3 aylıq orta şəkər): 5,7%-dən aşağı normal sayılır, 6,5% və yuxarı diabet göstəricisidir

🩺 Laboratoriyaların istinad dəyərləri bir qədər fərqlənə bilər. 👨‍⚕️ Nəticəni yalnız həkim uşağın yaşı və vəziyyəti ilə birlikdə qiymətləndirməlidir.

💊 Uşaqlarda şəkər xəstəliyinin müalicəsi uşaq endokrinoloqu nəzarətində aparılır. Müalicə planı diabetin tipinə görə fərqlənir:

💉 1-ci tip diabetdə ömürlük insulin müalicəsi tətbiq olunur

📱 Qan şəkəri qlükometr və ya davamlı monitorinq sensorları ilə mütəmadi izlənilir

🥦 Qidalanma karbohidrat miqdarına nəzarətlə planlaşdırılır

🏃 Gündəlik fiziki aktivlik şəkər nəzarətinə kömək edir

⚖️ 2-ci tip diabetdə əsas yer həyat tərzinin dəyişdirilməsinə və çəki nəzarətinə verilir, bəzən dərman və ya insulin əlavə olunur

🍬 Müalicə zamanı şəkərin həddindən artıq düşməsi (hipoqlikemiya) də təhlükəlidir. 🥶 Titrəmə, tərləmə, ürək döyüntüsü, qəfil ac qalma hissi və əsəbilik bunun əlamətləri ola bilər. 👩‍👧 Valideynlər bu halda nə edəcəklərini həkimdən öyrənməlidirlər.

🏥 Yuxarıdakı əlamətlərdən bir neçəsini müşahidə edirsinizsə, uşağı vaxt itirmədən həkimə aparın.

📝 Aşağıdakı addımlar vəziyyəti daha yaxşı idarə etməyə kömək edir:

🩸 Həkimin təyin etdiyi qan şəkəri analizini gecikdirməyin

📓 Əlamətləri və onların nə vaxt başladığını qeyd edin

🏫 Məktəb müəllimlərini və yaxın ətrafı uşağın vəziyyəti barədə məlumatlandırın

🤗 Uşağa psixoloji dəstək verin və onu xəstə kimi yox, adi uşaq kimi böyüdün

💬 Diabet düzgün idarə olunduqda uşaq sağlam yaşıdları kimi oxuya, idmanla məşğul ola və dolğun həyat sürə bilər.

Qeyd: Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Sağlamlığınızla bağlı qərarlar verməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşin.