Xəstəliklər və müalicələr

Sistitin ən xarakterik əlamətlərindən biri sidik ifrazı zamanı yanma və göynəmə hissidir. İnsan sidiyə gedərkən ağrı hiss edə və sidik ifrazından dərhal sonra yenidən tualetə getmək ehtiyacı duya bilər. Sistit zamanı sidik kisəsi tam dolmadan belə güclü və təcili sidiyə getmə hissi yarana bilər. Eyni zamanda az miqdarda sidik ifraz olunmasına baxmayaraq, tualetə getmə tezliyi arta bilər. Sidik kisəsi iltihabının digər əlamətləri arasında aşağı qarın və çanaq nahiyəsində ağrı və ya təzyiq hissi, bulanıq sidik, kəskin qoxulu sidik və sidikdə qan görünməsi yer alır. Bəzi insanlarda yüngül hərarət də müşahidə oluna bilər. Bu səbəbdən sistit əlamətləri, sistit xəstəliyinin əlamətləri, sidik ifrazı zamanı yanma və tez-tez sidiyə getmək kimi şikayətlər sidik yolu infeksiyası baxımından qiymətləndirilməlidir. Lakin hər tez-tez sidiyə getmə və ya sidik ifrazı zamanı yanma halı sistit demək deyil. Bənzər şikayətlər digər sidik yolu xəstəliklərində də meydana çıxa bilər. Buna görə davamlı və ya təkrarlanan simptomların səbəbini müəyyən etmək üçün uroloq müayinəsi və lazım gəldikdə laborator müayinələr aparılmalıdır. Sistit zamanı yüksək hərarət, üşütmə, ürəkbulanma və qusma, belin və ya böyrəklər nahiyəsinin yan tərəfində güclü ağrı kimi əlamətlər yaranarsa, infeksiyanın böyrəklərə yayılması ehtimalı nəzərə alınmalıdır. Sidik kisəsi infeksiyası müalicə edilmədikdə böyrək infeksiyasına keçə bildiyindən belə hallarda tibbi yardıma gecikmədən müraciət etmək vacibdir.

Sistitin əsas səbəbi bakteriyaların sidik kanalından sidik kisəsinə keçərək burada çoxalmasıdır. Bu zaman orqanizmin immun sistemi bakteriyalara qarşı mübarizə aparır və sidik kisəsində iltihabi proses yaranır. Bakterial sistit sidik yollarının ən çox rast gəlinən infeksiyalarından biridir. Qadınlarda sistit riskinin daha yüksək olması anatomik xüsusiyyətlərlə əlaqələndirilir. Bundan əlavə, cinsi aktivlik, menopauza dövrü, əvvəlki sidik yolu infeksiyaları, sidik kisəsinin tam boşalmaması, böyrək daşı və sidik yollarında digər maneələr, sidik kateterindən istifadə və bəzi xroniki xəstəliklər sistitin yaranma riskini artıra bilər. Kişilərdə isə sidik yolu infeksiyası zamanı prostat vəzinin böyüməsi və sidiyin tam xaric olunmaması kimi uroloji problemlərin də araşdırılması vacib ola bilər. Bəzi hallarda isə sistit infeksiya olmadan da yarana bilər. Məsələn, müəyyən gigiyena məhsulları, spermisidlər, bəzi dərmanlar və şüa müalicəsi sidik kisəsini qıcıqlandıra bilər. Uzun müddət davam edən və təkrarlanan sidik kisəsi ağrısı, tez-tez sidiyə getmə və təcili sidik ifrazı ehtiyacı zamanı interstisial sistit kimi digər səbəblər də nəzərdən keçirilə bilər.

Sistit diaqnozu xəstənin şikayətləri, tibbi tarixçəsi, həkim müayinəsi və laborator nəticələr əsasında müəyyən edilir. “Sistit üçün hansı analiz verilir?” sualına cavab olaraq əsas müayinələrdən biri sidik analizidir. Sidik analizi sidikdə ağ qan hüceyrələrinin, qanın və infeksiya ilə əlaqəli digər dəyişikliklərin müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilər. Sidik əkilməsi, yəni sidik kulturası da bəzi hallarda mühüm rol oynayır. Bu müayinə sidikdə hansı bakteriyanın olduğunu müəyyən etməyə və uyğun müalicənin seçilməsinə kömək edə bilər. Təkrarlanan sistit, müalicəyə cavab verməyən şikayətlər və ya başqa uroloji problemdən şübhələnilən hallarda həkim əlavə müayinələr, görüntüləmə üsulları və bəzi hallarda sistoskopiya təyin edə bilər. Xüsusilə təkrarlanan sistit zamanı yalnız simptomları aradan qaldırmaq deyil, infeksiyanın niyə təkrarlandığını müəyyənləşdirmək vacibdir. Böyrək daşı, sidik yollarında daralma, sidik kisəsinin tam boşalmaması və digər uroloji problemlər təkrarlanan sidik yolu infeksiyalarının səbəbləri arasında ola bilər.

Sistit müalicəsi xəstəliyin səbəbindən asılıdır. Bakterial sistit zamanı həkim antibiotik müalicəsi təyin edə bilər. Antibiotikin seçimi xəstənin vəziyyəti, infeksiyanın xüsusiyyətləri, əvvəlki xəstəliklər və lazım gəldikdə sidik analizinin nəticələri nəzərə alınaraq müəyyən edilir. Antibiotiki özbaşına qəbul etmək, əvvəlki müalicədən qalan dərmanı istifadə etmək və ya simptomlar azaldıqdan sonra təyin edilmiş müalicəni yarımçıq dayandırmaq düzgün deyil. Sistit zamanı kifayət qədər maye qəbul etmək, xüsusilə su içmək, sidik yollarının sağlamlığının qorunmasına və sağalma prosesinə dəstək ola bilər. Bununla yanaşı, sidiyi uzun müddət saxlamaqdan çəkinmək və sidik kisəsini mümkün qədər tam boşaltmaq tövsiyə olunur. Genital nahiyənin gigiyenasına diqqət yetirmək və qıcıqlandırıcı gigiyena məhsullarından uzaq durmaq da bəzi insanlarda sistitin təkrarlanma riskinin azalmasına kömək edə bilər. Sistit üçün xalq arasında müxtəlif ev üsulları və bitki mənşəli vasitələrdən istifadə edilsə də, bunlar bakterial infeksiyanın tibbi müalicəsini əvəz etmir. Artıq yaranmış sidik kisəsi infeksiyasının yalnız ev şəraitində müalicə olunmağa çalışılması xəstəliyin ağırlaşmasına səbəb ola bilər. Sistit əlamətləri davam edirsə, tez-tez təkrarlanırsa, sidikdə qan müşahidə olunursa və ya hərarət, üşütmə, bel və böyrək nahiyəsində ağrı yaranırsa, həkimə müraciət etmək vacibdir. Hamiləlik dövründə sidik yolu infeksiyası əlamətləri olduqda da tibbi qiymətləndirmə gecikdirilməməlidir. Məlhəm Beynəlxalq Hospitalda sistit, sidik yolu infeksiyaları və sidik ifrazı ilə bağlı digər şikayətlərin səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi üçün həkim müayinəsindən keçmək mümkündür. Sidik ifrazı zamanı yanma, tez-tez sidiyə getmək, sidikdə qan, aşağı qarın ağrısı və təkrarlanan sidik yolu infeksiyası kimi şikayətləriniz varsa, vaxtında uroloqa müraciət etməyiniz xəstəliyin səbəbinin müəyyənləşdirilməsi və uyğun müalicənin seçilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu məqalə məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Sistit üçün dərman və xüsusilə antibiotik müalicəsi həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir.