Xəstəliklər və müalicələr
Şəkərli diabet, qanda qlükoza səviyyəsinin xroniki olaraq yüksək qalması ilə xarakterizə olunan maddələr mübadiləsi pozuntusudur. Bir çoxları bunu sadəcə “şirin qidalardan uzaq durmaq” kimi qəbul etsə də, əslində bu xəstəlik orqanizmin bütün damar sistemini zədələyən sistemli bir sınaqdır. İrsiyyət bu xəstəliyin yaranmasında mühüm rol oynayır; genetik meyillilik bədənin insulini istehsal etmə və ya ondan düzgün istifadə etmə qabiliyyətini zəiflədərək, vaxtında müdaxilə edilmədikdə həyati orqanlarda bərpa olunmaz fəsadlara yol açır.
Xəstəliyin ən xarakterik əlamətləri ağızda daimi quruluq hissi, hədsiz susuzluq (polidipsiya) və tez-tez sidik ifrazına çıxma ehtiyacıdır. Qandakı yüksək şəkər hüceyrələrin enerji aclığına səbəb olduğu üçün xəstələrdə iştahın artmasına baxmayaraq izaholunmaz çəki itkisi, xroniki yorğunluq və yaraların gec sağalması müşahidə olunur. Həmçinin görmədə dumanlanma və ətraflarda, xüsusilə ayaqlarda keyləşmə və ya sancma hissi xəstəliyin irəlilədiyini göstərən əlamətlərdəndir.
Qan şəkəri uzun müddət nəzarətsiz qaldıqda kiçik və böyük damarlar zədələnir ki, bu da böyrək çatışmazlığı, korluq (retinopatiya) və “diabetik pəncə” kimi ağırlaşmalara səbəb olur. Xüsusilə insulin çatışmazlığı fonunda yaranan kəskin metabolik vəziyyətlər (ketoasidoz və ya hiperqlikemik koma) birbaşa həyati təhlükə yaradır. Ürək-damar sistemi üçün ciddi risk faktoru olan diabet, infarkt və insult riskini digər insanlarla müqayisədə bir neçə dəfə artırdığı üçün yüksək riskli xəstəliklər qrupuna daxildir.
İrsi meyilliliyi olan şəxslər üçün sağlam həyat tərzi, aktiv fiziki hərəkət və karbohidratların məhdudlaşdırıldığı pəhriz rejimi xəstəliyin qarşısını almaqda həlledici rol oynayır. Müalicə prosesi xəstəliyin tipinə görə fərqlənir; bura insulinterapiya, qan şəkərini nizamlayan həblər və mütəmadi olaraq qlükoza səviyyəsinin monitorinqi daxildir. Müasir endokrinologiya xəstənin təhsili və düzgün dərman rejimi vasitəsilə şəkər səviyyəsini norma daxilində saxlayaraq, diabetli şəxslərin uzun və keyfiyyətli ömür sürməsini təmin edir.
Əlaqədar həkimlər
Dr. Aytən Babaxanova
Endokrinoloq
Uzm.Dr. Nərimanə İmanova-Yağcı
Endokrinoloq
