Xəstəliklər və müalicələr
İshal gündəlik həyatda çox insanın qarşılaşdığı həzm problemlərindən biridir. Adətən qısa müddətli olsa da, bəzi hallarda ciddi narahatlığa səbəb ola bilir. Xüsusilə uşaqlarda və yaşlı insanlarda bədənin sürətlə maye itirməsinə gətirib çıxardığı üçün diqqətli olmaq vacibdir.
İshal zamanı insan normaldan daha tez-tez və duru şəkildə tualetə gedir. Bu vəziyyət bağırsaqların qidanı və mayeni kifayət qədər mənimsəyə bilməməsi nəticəsində yaranır. Bəzən bir neçə saat davam edir, bəzən isə günlərlə sürə bilir.Əksər hallarda ishal müvəqqəti olur və düzgün qidalanma ilə keçib gedir. Amma uzun müddət davam etdikdə və ya əlavə simptomlarla müşayiət olunduqda həkim nəzarəti vacib olur.
İshalın yaranmasına müxtəlif faktorlar səbəb ola bilər. Çirkli su və ya gigiyenik olmayan qidaların qəbulu ən geniş yayılmış səbəblərdən biridir. Virus və bakteriyalar bağırsaq sisteminə təsir etdikdə həzm pozğunluğu yarana bilir.
Bəzi insanlarda ağır və yağlı qidalar da bağırsaqları həssaslaşdırır. Eyni zamanda müəyyən dərmanlar, xüsusilə antibiotiklər bağırsaq florasını dəyişdirdiyi üçün ishala səbəb ola bilər.
Stress və narahatlıq da düşündüyümüzdən daha çox həzm sisteminə təsir edir. Bir çox insan imtahan, gərgin iş rejimi və ya emosional stress zamanı bağırsaq problemləri yaşayır.
İshal təkcə tez-tez tualetə getməklə məhdudlaşmır. İnsan özünü halsız hiss edə bilər, qarın ağrısı və köp yaranar. Bəzi hallarda ürəkbulanma və yüngül hərarət də müşahidə olunur.
Ən təhlükəli məqamlardan biri isə bədənin maye itirməsidir. İnsan çox su itirdikdə ağız quruluğu, başgicəllənmə və zəiflik hiss edə bilər.
İshal zamanı ən vacib məsələ itirilən mayeni geri qaytarmaqdır. Bol su içmək və mineral balansını qorumaq çox önəmlidir. Ağır və yağlı yeməklərdən uzaq durmaq isə bağırsaqların sakitləşməsinə kömək edir.
Bu dövrdə düyü, banan, qatıq və qaynadılmış kartof kimi yüngül qidalar daha uyğun hesab olunur. Həzm sistemi bərpa olunana qədər qazlı içkilər və fast-food məhsulları məsləhət görülmür.
Əgər ishal bir neçə gündən çox davam edirsə, yüksək hərarət, qanlı nəcis və ya ciddi halsızlıq yaranırsa, həkimə müraciət etmək vacibdir. Xüsusilə uşaqlarda və yaşlı insanlarda vəziyyət daha sürətlə ağırlaşa bilər.
Bəzən sadə görünən ishal ciddi infeksiya və ya başqa həzm problemlərinin əlaməti ola bilir. Buna görə uzun sürən simptomları diqqətsiz yanaşmaq düzgün deyil.
Əlaqədar həkimlər
Dr. Gülnar Vəliyeva
Qastroenteroloq
