Xəstəliklər və müalicələr
Ağız içi yarası demək olar ki, hər insanın həyatında ən az bir dəfə qarşılaşdığı narahatlıqlardan biridir. Yemək yeyərkən yanma hissi, danışarkən ağrı və hətta su içərkən belə hiss olunan narahatlıq gündəlik həyatı çətinləşdirə bilər. Xalq arasında daha çox “aft” kimi tanınan bu yaralar bəzən sadə səbəblərlə ortaya çıxsa da, bəzi hallarda orqanizmdə baş verən başqa problemlərin xəbərçisi ola bilər.
Ağız içində yaranan yaralar əsasən dilin üzərində, yanağın iç hissəsində, damaqda və ya dodağın iç tərəfində görünür. Adətən ağ və ya sarımtıl rəngdə olur, ətrafı isə qızarmış görünə bilər. Kiçik ölçülü olsa belə, yaratdığı ağrı insanı ciddi şəkildə narahat edə bilir.
Bu yaralar əksər hallarda aft olaraq tanınır və müəyyən müddətdən sonra öz-özünə sağala bilir. Lakin bəzi insanlarda tez-tez təkrarlanması əlavə səbəblərin araşdırılmasını vacib edir.
Ağız yaralarının yaranmasının bir çox səbəbi mövcuddur. Bəzən sadə bir qıcıqlanma nəticəsində yaranır, bəzən isə bədənin verdiyi xəbərdarlıq siqnalı ola bilər.
Ən çox rast gəlinən səbəblərdən biri immun sisteminin zəifləməsidir. İnsan çox yorulduqda, stress keçirdikdə və ya düzgün qidalanmadıqda bədən müqaviməti azalır və nəticədə ağız daxilində yaralar meydana çıxa bilər. Xüsusilə yuxusuzluq və emosional gərginlik yaşayan insanlarda aft problemi daha tez-tez görülür.
B12 vitamini, dəmir və fol turşusu çatışmazlığı ağız içində təkrarlanan yaraların əsas səbəblərindən biri hesab olunur. Uzun müddət davam edən və tez-tez yaranan ağız yaralarında qan analizlərinin aparılması faydalı ola bilər.
Ağız içini təsadüfən dişləmək, sərt diş fırçası istifadə etmək və ya diş aparatlarının yaratdığı sürtünmə də yara əmələ gətirə bilər. Bəzi hallarda çox isti yeməklər və turşulu qidalar ağız selikli qişasını zədələyərək aft yaranmasına səbəb olur.
Hormonal dəyişikliklər də ağız yaralarının yaranmasına təsir edə bilər. Xüsusilə qadınlarda menstruasiya dövründə və hormonal dəyişikliklər zamanı ağız daxilində həssaslıq və yara yaranması müşahidə edilir.
İnsanların ən çox verdiyi suallardan biri “ağız yarası necə keçir?” olur. Əksər hallarda bu yaralar 7-10 gün ərzində öz-özünə sağalır. Lakin sağalma müddətində ağız gigiyenasına diqqət etmək vacibdir.
Çox isti, acılı və turşulu qidalardan uzaq durmaq ağrını azaltmağa kömək edə bilər. Duzlu su ilə qarqara etmək və antiseptik ağız qarqaralarından istifadə etmək də rahatlaşdırıcı təsir göstərə bilər.
Bundan əlavə, kifayət qədər su içmək və yumşaq qidalar qəbul etmək sağalma prosesini sürətləndirə bilər.
Əgər ağız içi yarası uzun müddət keçmirsə, tez-tez təkrarlanırsa və ya çox böyük ölçüdədirsə, mütləq həkim müayinəsi tövsiyə olunur. Çünki bəzi hallarda bu yaralar immun sistemi xəstəlikləri, mədə-bağırsaq problemləri və ya digər sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli ola bilər.
Xüsusilə iki həftədən çox davam edən yaralar diqqətlə yoxlanmalıdır.
Ağız yaralarının qarşısını almaq üçün sağlam qidalanmaq, kifayət qədər su içmək, stressi azaltmaq və ağız gigiyenasına diqqət etmək vacibdir. Güclü immun sistemi həm aftların yaranma riskini azaldır, həm də yaranmış yaraların daha sürətli sağalmasına kömək edir.
Müntəzəm diş baxımı və vitaminlə zəngin qidalanma da ağız sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır.
Əlaqədar həkimlər
Uzm.Dr. Nuranə Əliyeva
Terapevt
Dr. Sübhan Hacıyev
Terapevt
Uzm.Dr. Könül Zamanova
Terapevt
